Département de la traduction française de l'université Allameh Tabatabaï Recherches en langue française 2676-6450 6 11 2025 08 23 شعر، عشق و تعهّد: بازآفرینی اسطورۀ لیلی و مجنون جامی در رمان مجنون الزا اثر لویی آراگون Poésie, amour et engagement : la réinvention du mythe de Leyli et Majnûn de Jâmî dans Le Fou d’Elsa de Louis Aragon 145 168 20019 10.22054/rlf.2025.87738.1217 FR Behzad ... Hashemi Professeur assistant, département de langue et littérature françaises, Branche Arak, Université Azad Islamique, Arak, Iran Journal Article 2025 08 23 در کتاب مجنون الزا (1963)، لویی آراگون به بازخوانی اسطورۀ شرقی لیلی و مجنون می‌پردازد و آن را در بستر تحولات پرآشوب قرن بیستم قرار می‌دهد. این خوانش نو در فضایی آکنده از تنش‌های سیاسی، سرخوردگی‌های ایدئولوژیک و بحران‌های عمیق معنوی نویسنده شکل می‌گیرد. آراگون به کمک ظرفیت‌های نهفتۀ عشق عرفانی، می‌کوشد تا این داستان کهن را به نماد مقاومت شاعر، احیای حافظۀ جمعی و دمیدن نسیم امید در دل تند بادهای زمانه بدل سازد. پژوهش حاضر به واکاوی شیوۀ بارآفرینی داستان عرفانی لیلی و مجنون از سوی آراگون می‌پردازد؛ اسطوره‌ای که در قالبی شاعرانه و متناسب با مقتضیات تاریخی و سیاسی او بازآفرینی شده‌است. هدف آن است نشان داده شود که چگونه عشق متعالی به سمبل زیباشناختی و نمادین در مبارزه با اصول انسان‌ستیزمبّدل می‌شود و چگونه تصویر زن، در مقام واسطۀ معنا و انسانیّت، به جایگاهی ستایش‌برانگیز دست‌می‌یابد. روش تحقیق بر بنیاد تحلیل تطبیقی میان روایت کلاسیک جامی در قرن چهاردهم و بازخوانی نوین آراگون بناشده و خوانشی بینامتنی پیشنهاد می‌کند که بر تعامل میان سنت‌های شعری شرق و غرب استواراست. آراگون با خلق اثری تلفیقی، تغزّل عاشقانه، تخیّل عرفانی و تعهد سیاسی را درهم می‌تند و از رهگذر گفت‌وگوی میراث‌های فرهنگی شرق و غرب، به این اسطورۀ دیرینه، نوایی نو، انسانی و جهانشمول می‌بخشد. ازاین منظر، شعر در نگاه آراگون به میدان مقاومت و انتقال معنا بدل می‌شود و عشق متعالی به واپسین سنگر در برابر نومیدی و فراموشی مبدّل می‌گردد. Dans Le Fou d’Elsa (1963), Louis Aragon propose une réinterprétation du mythe oriental de Leyli et Majnûn , en le réinscrivant dans les turbulences du XXe siècle. Cette relecture prend place dans un contexte marqué par les conflits politiques, les désillusions idéologiques et une profonde crise des repères spirituels chez le poète. À travers cette réappropriation, Aragon explore les possibilités offertes par un récit d’amour mystique ancestral pour incarner une forme de résistance poétique, raviver la mémoire collective et nourrir une espérance face aux bouleversements de son époque. Cette étude se propose d’examiner la manière dont Aragon actualise le mythe soufi de Leyli et Majnûn en le réinscrivant dans une dynamique poétique et politique propre à son époque. Il s’agit de mettre en lumière la façon dont l’amour absolu devient un levier esthétique et symbolique de lutte contre la déshumanisation, tout en glorifiant la figure féminine comme médiatrice de sens et d’humanité. La démarche adoptée repose sur une analyse comparative entre la version classique du mythe — telle que formulée par Jâmî au XIVe siècle — et sa réinterprétation aragonienne. L’étude articule une lecture intertextuelle fondée sur l’échange entre traditions poétiques orientale et occidentale, Aragon y conçoit une œuvre synthétique où se rejoignent lyrisme amoureux, imaginaire mystique et engagement militant. En mettant en dialogue les héritages de l’Orient et de l’Occident, l’auteur confère à ce mythe ancien une résonance nouvelle, universelle et profondément humaine. Dès lors, la poésie devient, pour Aragon, un espace de résistance et de transmission, et l’amour, même idéalisé, se dresse comme le dernier rempart contre la désespérance et l’oubli.

https://rlf.atu.ac.ir/article_20019_9c79d5fa91479b410f82c9b11ed2823d.pdf