Département de la traduction française de l'université Allameh Tabatabaï Recherches en langue française 2676-6450 Articles de presse 2026 02 25 گفتار و خاموشی‌: پویایی‌های ترجمه ناپذیری و دلالت‌های ضمنی در ترجمهٔ فرانسوی به فارسی Entre langues et silences : dynamiques de l’intraduisible et de l’implicite dans la traduction français–persan 20769 10.22054/rlf.2026.89952.1225 FR Sadaf Mohseni facult&eacute; des lettres et des langues &eacute;trqng&egrave;res. Universit&eacute; Allam&eacute; Tabatabaei. T&eacute;h&eacute;ran Journal Article 2025 11 27 چکیده : <br /> در تعامل میان زبان‌های فرانسوی و فارسی، فرایند ترجمه همواره با دو محدودیت مهم و اساسی روبه‌رو است: نخست، «موارد غیرقابلِ ترجمه»، یعنی واژه‌ها، اصطلاحات یا مفاهیمی که به‌نظر می‌رسد تنها در یک زبان یا فرهنگ معنا پیدا می‌کنند و معادل مستقیمی در زبان دیگر ندارند؛ و دوم، «مفاهیم ضمنی»، یعنی آنچه زبان به‌صورت غیرمستقیم یا تلویحی القا می‌کند بی‌آنکه به‌صراحت بیان شود. این پدیده‌ها که در مرز میان زبان‌شناسی، معناشناسی و مطالعات فرهنگی قرار دارند، حالت سیّال دارند و میان دیدگاهی که همه چیز را غیرقابل ترجمه می‌داند و دیدگاهی که برای هر چیزی معادل قابل قبول می‌یابد، نوسان دارند. غیرقابلِ ترجمه‌بودن می‌تواند شامل واژه‌های فاقد معادل مستقیم، اصطلاحات و مفاهیم فرهنگی ویژه، و لایه‌های پنهان معنا باشد. در ترجمه میان زبان‌های فرانسوی و فارسی، که ساختارهای دستوری، شیوه‌های بیان و قراردادهای کاربردی متفاوت دارند، مترجم باید میان صریح‌سازی، وفاداری به نیت متن اصلی و انتقال طبیعی معنا تعادل برقرار کند و متن مبدأ را به گونه‌ای بازسازی و بازتفسیر نماید.<br /> <br /> کلیدواژه‌ها: ترجمه، ترجمه ناپذیری، ترجمه ضمنی، فرانسوی، فارسی، فرهنگ، زبان‌شناسی Résumé :<br /> Dans l’interaction entre le français et le persan, la traduction est confrontée à deux limites fondamentales et récurrentes : premièrement, « l’intraduisible », c’est-à-dire des mots, des expressions ou des concepts qui semblent n’exister que dans une seule langue ou culture et qui n’ont pas d’équivalent direct dans l’autre langue ; et deuxièmement, « l’implicite », c’est-à-dire ce que la langue suggère, insinue ou implique sans jamais l’énoncer clairement. Ces phénomènes, situés à la frontière entre linguistique, sémantique et études culturelles, sont mouvants et suscitent un débat entre ceux qui considèrent que rien n’est réellement traduisible et ceux qui estiment qu’un équivalent peut toujours être trouvé. L’intraduisible peut concerner des mots sans équivalent, des concepts culturels spécifiques ou des nuances de sens implicites. Dans la traduction entre le français et le persan, deux systèmes linguistiques et pragmatiques distincts, le traducteur doit constamment trouver un équilibre entre explicitation, fidélité à l’intention initiale et restitution naturelle du sens, tout en reconstruisant et réinterprétant le texte source.<br /> <br /> Mots-clés : Traduction, intraduisible, implicite, français, persan, culture, linguistique