Analyse morphologique et narrative du conte de Zahhak, la légende du Roi serpent

Zahedi, Tahere

doi:10.22054/rlf.2025.83375.1200

Analyse morphologique et narrative du conte de Zahhak, la légende du Roi serpent

Type de document : Original Article

Auteur

Tahere Zahedi

Doctorat de la langue et la littérature françaises

10.22054/rlf.2025.83375.1200

Résumé

Vladimir Propp en tant que structuraliste et folkloriste russe, a bien essayé de formuler un système unique qui fonctionne dans tous les contes sans tenir compte de la divergence entre la langue, la littérature et la culture. Le Livre du Roi ou Shâhnâmeh de Ferdowsî est l’un des chefs-d’œuvre de la littérature persane qui est considéré comme l’héritage et l’identité culturels de notre passé historique. Cette étude a pour but de déterminer si toutes ces structures constantes et les fonctions permanentes proposées par Propp sont applicables à travers une partie de Shâhnâmeh intitulée Zahhak. Propp a développé sa théorie en étudiant les contes populaires, qui ont une structure narrative relativement simple. Shâhnâmeh, étant une œuvre épique, est beaucoup plus complexe. Il serait important d’examiner dans quelle mesure les fonctions de Propp se rapportent à cette narration épique et si certaines d’entre elles sont plus pertinentes que d’autres. En plus, étant donné l’aspect indissociable de la forme et du fond, nous allons mentionner l’impact de l’épopée sur la société iranienne. Cela nous amène à bien analyser aussi les caractéristiques du conte et les notions atemporelles au confluent de la forme et du contenu qui caractérisent l’œuvre de Ferdowsî. Il serait intéressant d’examiner comment une représentation allégorique de la société ainsi que l’imperfection humaine se manifestent à travers le conte de Zahhak.

Mots clés

Ferdowsi

Propp

Zahhak

littérature épique

structuralisme

Titre d’article Persian

تحلیل ریخت شناسی و روایی داستان ضحاک ماردوش

Auteur Persian

طاهره زاهدی

دکتری زبان و ادبیات فرانسه دانشگاه تبریز

Résumé Persian

ولادیمیر پراپ به‌عنوان ساختارگرا و مردم‌شناس روسی تلاش کرد نظام واحدی را تدوین کند که در همۀ داستان‌ها بدون در نظر گرفتن واگرایی زبان، ادبیات و فرهنگ کار کند. کتاب شاهنامۀ فردوسی یکی از شاهکارهای ادبیات فارسی است که میراث فرهنگی و هویت گذشتۀ تاریخی ما محسوب می‌شود. هدف این پژوهش آن است که نشان دهد آیا تمام این ساختارهای ثابت و کارکردهای دائمی مورد نظر پراپ در بخشی از شاهنامه با عنوان ضحاک؛ کاربست‌پذیر هستند یا خیر. پراپ نظریۀ خود را با مطالعۀ داستان‌های عامیانه که ساختار روایی نسبتا ساده‌ای دارند، توسعه داد. شاهنامه که یک اثر حماسی بسیار پیچیده‌تر است. بررسی میزان اطلاق کارکردهای پراپ بر این روایت حماسی و اینکه آیا برخی از کارکردها نسبت به سایرین مرتبط ترند، حائز اهمیت خواهد بود. در ادامه با توجه به جنبۀ تفکیک‌ناپذیر شکل و محتوا، به تأثیر حماسه بر جامعۀ ایران اشاره می‌کنیم. این امر ما را به تحلیل ویژگی‌های داستان و مفاهیم جاودانه در تلاقی فرم و محتوا که مشخصۀ کار فردوسی است، سوق می‌دهد. جالب است بررسی کنیم که چگونه بازنمایی تمثیلی از جامعه و همچنین نقص انسان در داستان ضحاک تجلی یافته است.

Mots clés Persian

فردوسی

پروپ

ضحاک

ادبیات حماسی

ساختارگرایی

Titre d’article English

Morphological and narrative analysis of the tale of Zahhak, the legend of the Serpent King

Résumé English

Vladimir Propp as a Russian structuralist and folklorist, has tried to formulate a single system that works in all tales without considering the divergence between language, literature and culture. The Book of Kings or Shahnamah of Ferdowsî is one of the masterpieces of Persian literature which is considered as the cultural heritage and identity of our historical past. This study aims to present whether all these constant structures and permanent functions sought by Propp are applicable through a part of Shahnamah entitled Zahhak. Propp developed his theory by studying folk tales, which have a relatively simple narrative structure. Shahnamah, being an epic work, is much more complex. It would be important to examine to what extent Propp’s functions apply to this epic narrative and whether some functions are more relevant than others. In addition, given the inseparable aspect of form and content, we will mention the impact of the epic on Iranian society. This leads us to analyze well also the characteristics of the tale and the timeless notions at the confluence of form and content that characterize the work of Ferdowsî. It would be interesting to examine how an allegorical representation of society as well as human imperfection are manifested in the tale of Zahhak.

Mots clés English