Recherches en langue française

Poésie, amour et engagement : la réinvention du mythe de Leyli et Majnûn de Jâmî dans Le Fou d’Elsa de Louis Aragon

Type de document : Original Article

Auteur

Behzad ... Hashemi

Professeur assistant, département de langue et littérature françaises, Branche Arak, Université Azad Islamique, Arak, Iran

10.22054/rlf.2025.87738.1217
Résumé
Dans
Le Fou d’Elsa
(1963), Louis Aragon propose une réinterprétation du mythe oriental de
Leyli et Majnûn
, en le réinscrivant dans les turbulences du XXe siècle. Cette relecture prend place dans un contexte marqué par les conflits politiques, les désillusions idéologiques et une profonde crise des repères spirituels chez le poète. À travers cette réappropriation, Aragon explore les possibilités offertes par un récit d’amour mystique ancestral pour incarner une forme de résistance poétique, raviver la mémoire collective et nourrir une espérance face aux bouleversements de son époque. Cette étude se propose d’examiner la manière dont Aragon actualise le mythe soufi de
Leyli et Majnûn
en le réinscrivant dans une dynamique poétique et politique propre à son époque. Il s’agit de mettre en lumière la façon dont l’amour absolu devient un levier esthétique et symbolique de lutte contre la déshumanisation, tout en glorifiant la figure féminine comme médiatrice de sens et d’humanité. La démarche adoptée repose sur une analyse comparative entre la version classique du mythe — telle que formulée par Jâmî au XIVe siècle — et sa réinterprétation aragonienne. L’étude articule une lecture intertextuelle fondée sur l’échange entre traditions poétiques orientale et occidentale, Aragon y conçoit une œuvre synthétique où se rejoignent lyrisme amoureux, imaginaire mystique et engagement militant. En mettant en dialogue les héritages de l’Orient et de l’Occident, l’auteur confère à ce mythe ancien une résonance nouvelle, universelle et profondément humaine. Dès lors, la poésie devient, pour Aragon, un espace de résistance et de transmission, et l’amour, même idéalisé, se dresse comme le dernier rempart contre la désespérance et l’oubli.

Mots clés

Jâmî
Aragon
mythe de Leyli et Majnûn
Le Fou d’Elsa
amour mystique

Titre d’article Persian

شعر، عشق و تعهّد: بازآفرینی اسطورۀ لیلی و مجنون جامی در رمان مجنون الزا اثر لویی آراگون

Auteur Persian

بهزاد هاشمی
استادیار و عضو هیات علمی گروه زبان فرانسه دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد اراک، اراک، ایران
Résumé Persian

   در کتاب مجنون الزا (1963)، لویی آراگون به بازخوانی اسطورۀ شرقی لیلی و مجنون می‌پردازد و آن را در بستر تحولات پرآشوب قرن بیستم قرار می‌دهد. این خوانش نو در فضایی آکنده از تنش‌های سیاسی، سرخوردگی‌های ایدئولوژیک و بحران‌های عمیق معنوی نویسنده شکل می‌گیرد. آراگون به کمک ظرفیت‌های نهفتۀ عشق عرفانی، می‌کوشد تا این داستان کهن را به نماد مقاومت شاعر، احیای حافظۀ جمعی و دمیدن نسیم امید در دل تند بادهای زمانه بدل سازد.  پژوهش حاضر به واکاوی شیوۀ بارآفرینی داستان عرفانی لیلی و مجنون از سوی آراگون می‌پردازد؛ اسطوره‌ای که در قالبی شاعرانه و متناسب با مقتضیات تاریخی و سیاسی او بازآفرینی شده‌است. هدف آن است نشان داده شود که چگونه عشق متعالی به سمبل زیباشناختی و نمادین در مبارزه با اصول انسان‌ستیزمبّدل می‌شود و چگونه تصویر زن، در مقام واسطۀ معنا و انسانیّت، به جایگاهی ستایش‌برانگیز دست‌می‌یابد. روش تحقیق بر بنیاد تحلیل تطبیقی میان روایت کلاسیک جامی در قرن چهاردهم و بازخوانی نوین آراگون بناشده و خوانشی بینامتنی پیشنهاد می‌کند که بر تعامل میان سنت‌های شعری شرق و غرب استواراست. آراگون با خلق اثری تلفیقی، تغزّل عاشقانه، تخیّل عرفانی و تعهد سیاسی را درهم می‌تند و از رهگذر گفت‌وگوی میراث‌های فرهنگی شرق و غرب، به این اسطورۀ دیرینه، نوایی نو، انسانی و جهانشمول می‌بخشد. ازاین منظر، شعر در نگاه آراگون به میدان مقاومت و انتقال معنا بدل می‌شود و عشق متعالی به واپسین سنگر در برابر نومیدی و فراموشی مبدّل می‌گردد.

Mots clés Persian

جامی
آراگون
لیلی و مجنون
مجنون الزا
عشق عرفانی

Titre d’article English

Poetry, love, and commitment: the Reinvention of Jâmî’s Leyli and Majnûn Myth in Louis Aragon’s Le Fou d’Elsa

Résumé English
In Le Fou d’Elsa (1963), Louis Aragon offers a reinterpretation of the Eastern myth of Leyli and Majnûn, recontextualisant it within the upheavals of the twentieth century. This rereading unfolds against a backdrop of political conflict, ideological disillusionment, and an intense crisis of spiritual bearings for the poet. Through this act of reappropriation, Aragon explores the potential of an ancestral narrative of mystical love to represent poetic resistance, rekindle collective memory, and nourish hope in the face of his era’s turmoil. This study examines how Aragon contemporizes the Sufi allegory of Leyli and Majnûn by embedding it within a poetic and political dynamic specific to his time. It aims to emphasize how absolute love becomes an aesthetic and symbolic force in the struggle against dehumanization, while also inspiring the feminine figure as a mediator of meaning and humanity. The approach is based on a comparative analysis between the classical version of the myth—as formulated by Jâmî in the 14th century—and its reinterpretation by Aragon. The study develops an intertextual reading grounded in the exchange between Eastern and Western poetic traditions. Aragon conceives a synthetic work where romantic lyricism, mystical imagination, and militant commitment converge. By placing the legacies of East and West in dialogue, the author endows this ancient myth with a renewed, universal, and profoundly human resonance. For Aragon, poetry thus becomes a space of resistance and transmission, and love—in its idealized form—stands as the final fortress against depression and forgetfulness.

Mots clés English

  • Jâmî
  • Aragon
  • Myth of Leyli and Majnûn
  • Fou d’ Elsa
  • mystical love

Accueil

Soumission de l’article

Réviseurs

Contactez