Les enjeux et les défis traductologiques des nouvelles de Faribâ Vafi

Hadjibabaie, Zahra

doi:10.22054/rlf.2025.87918.1219

Les enjeux et les défis traductologiques des nouvelles de Faribâ Vafi

Type de document : Original Article

Auteur

Zahra Hadjibabaie

Maître-assistante, Département de langue et littérature françaises, Université d’Ispahan, Ispahan, Iran

10.22054/rlf.2025.87918.1219

Résumé

Cette étude se penche sur les enjeux et les défis traductologiques liés à la traduction littéraire, en particulier dans le cas des nouvelles de Faribâ Vafi, l’une des figures de la littérature iranienne contemporaine. L’objectif principal est d’élaborer une stratégie traductive capable de préserver à la fois la structure narrative, les spécificités stylistiques et les éléments culturels propres à l’univers de l’auteure, tout en produisant un texte fluide, lisible et culturellement accessible en langue cible.
Notre corpus est constitué de quatre nouvelles issues du recueil Pas de vent, pas de rame que nous avons traduites en français. Ces textes, empreints d’un réalisme subtil et d’une écriture intimiste, posent des défis particuliers sur les plans lexical, syntaxique et culturel. Afin d’aborder ces problématiques, notre analyse s’appuie sur l’approche comparative de Vinay et Darbelnet, qui permet de mettre en lumière les procédés de transposition, d’équivalence ou encore d’emprunt mobilisés dans le passage du persan au français. Cette approche sera également enrichie par des apports théoriques issus de travaux récents sur la traduction des culturèmes et des spécificités littéraires dans les textes contemporains.

Mots clés

Traduction littéraire

Faribâ Vafi

difficultés de la traduction

procédés spécifiques de la traduction

Titre d’article Persian

چالش‌ها و مسائل ترجمه‌شناختی داستان‌های فریبا وفی

Auteur Persian

زهرا حاجی بابایی

استادیار، گروه زبان و ادبیات فرانسه، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

Résumé Persian

این پژوهش به بررسی مسائل و چالش‌های ترجمه‌شناختی در ترجمه داستان‌های کوتاه فریبا وفی، از برجسته‌ترین نویسندگان معاصر ادبیات ایران، اختصاص یافته است. هدف اصلی تحقیق، تدوین چارچوبی نظری و عملی در حوزه ترجمه ادبی است که بتواند ضمن حفظ ساختار روایی، ویژگی‌های سبکی و مولفه‌های فرهنگی متمایز جهان داستانی نویسنده، متنی روان، دقیق و از منظر فرهنگی قابل فهم و پذیرش در زبان مقصد فراهم آورد.ماده‌ی پژوهش شامل چهار داستان کوتاه از مجموعه «بی باد، بی پارو» با عناوین «یک مثقال، یک انبار»، «سیب‌زمینی ایرانی»، «غشای نازک» و «کلبه‌ای رو به اقیانوس» است. این آثار با بهره‌گیری از زبان صمیمی و واقع‌گرایی ظریف، چالش‌های پیچیده‌ای در سطوح واژگانی، نحوی و فرهنگی ایجاد می‌کنند که نیازمند تحلیل دقیق و چندجانبه است. در راستای واکاوی این مسائل، از رویکرد تطبیقی وینه و داربلنه بهره گرفته شده است که فرآیندهای ترجمه‌ای نظیر انتقال، معادل‌سازی و وام‌گیری را در فرایند انتقال از زبان فارسی به فرانسوی به شکلی نظام‌مند مورد واکاوی قرار می‌دهد. افزون بر این، پژوهش با استناد به مبانی نظری نوین در حوزه ترجمه عناصر فرهنگی (کولتورم) و ویژگی‌های ادبی متون معاصر، به غنای بیشتر یافته‌های خود دست یافته است.

Mots clés Persian

ترجمه‌ی ادبی

فریبا وفی

تحلیل دشواری‌های ترجمه

روش‌های خاص ترجمه

Titre d’article English

Translational Issues and Challenges in the Short Stories of Fariba Vafi

Résumé English

This study addresses the translational issues and challenges inherent in the short stories of Fariba Vafi, one of the prominent figures in contemporary Iranian literature. The primary objective of this research is to develop a theoretical and practical framework in literary translation that preserves the narrative structure, stylistic features, and distinctive cultural elements of the author's fictional world, while producing a fluent, accurate, and culturally comprehensible text in the target language.The research corpus comprises four short stories from the collection No Wind, No Oar: “A Grain, A Hangar,” “Persian-style Potatoes,” “The Thin Membrane,” and “The Cottage Facing the Ocean,” all translated into French. These works, characterized by an intimate style and subtle realism, pose complex challenges at lexical, syntactic, and cultural levels, necessitating a multifaceted and detailed analysis. To investigate these issues, the study employs the comparative approach of Vinay and Darbelnet, systematically examining translation procedures such as transposition, equivalence, and borrowing in the transfer from Persian to French. Furthermore, the research is enriched by contemporary theoretical perspectives on the translation of culture-specific elements (culturèmes) and literary features in modern texts.

Mots clés English