Type de document : Original Article

Auteurs

• زینب رضوان طلب ¹
• سعید نصرآبادی ²

¹ استادیار گروه زبان و ادبیات فرانسه دانشگاه تهران

² دانشجوی دکترای ادبیات فرانسه، ،دانشگاه تهران،تهران ایران

Résumé

Cet article analyse le roman Passeport à l’iranienne (2009) de Nahal Tajadod à travers les cadres théoriques de l’orientalisme (Edward Saïd), du néo-orientalisme et de l’auto-orientalisme ( Melani McAlister). Il met en lumière la tension entre le regard « intérieur » de l’auteure, née en Iran, et son regard « extérieur » façonné par son expérience occidentale. L’étude démontre comment le récit, tout en se présentant comme une voix authentique, reproduit et valide des tropes orientalistes classiques. Trois axes structurent l’analyse : La logique binaire, opposant un Paris rationnel et ordonné à un Téhéran chaotique et dysfonctionnel. La citationalité, qui mobilise des stéréotypes préexistants tels que le ta’arof, la primauté des réseaux personnels sur la loi, ou la nostalgie d’une Perse idéalisée. La féminisation de l’Orient, où l’Iran est représenté comme un espace émotif et ritualisé, observé par une narratrice occidentalisée et distanciée. À travers cette lecture, l’article montre que le roman illustre un phénomène d’auto-orientalisme : une écriture qui, sous couvert d’authenticité, participe à la consolidation des cadres de représentation orientalistes, tout en révélant les ambiguïtés de la littérature diasporique post-11 septembre.

Mots clés

• Auto-orientalisme
• Néo-orientalisme
• Passeport à l’iranienne
• citationalité
• stéréotype

Titre d’article [Persian]

خود-شرق‌شناسی و نو-شرق شناسی در پاسپورت به سبک ایرانی اثر نهال تجدد: میان اصالت و بازتولید تروپ‌های شرق‌شناسانه

Auteurs [Persian]

• Zeinab Rezvantalab ¹
• Saeed Nasrabadi ²

¹ Assistant Professor, French Department, University of Tehran

² PhD student in French language and Literature, University of Tehran, Tehran, Iran.

Résumé [Persian]

این مقاله رمان پاسپورت به سبک ایرانی (۲۰۰۹) نوشته‌ی نهال تجدد را از منظر شرق‌شناسی (ادوارد سعید)، نو-شرق‌شناسی و خود-شرق‌شناسی (ملانی مک‌آلیستر) تحلیل می‌کند. در این تحقیق، تنش بین دیدگاه «درونی» نویسنده، به عنوان فردی که در ایران متولد شده، و دیدگاه «بیرونی» او، که به واسطه ی تجربه غربی‌اش شکل گرفته، را برجسته می‌کند. این مطالعه نشان می‌دهد که چگونه اثر تجدد، در حالی که خود را به عنوان صدایی اصیل معرفی می‌کند، کلیشه‌های کلاسیک شرق‌شناسی را بازتولید و تأیید می‌کند. بدین منظور سه محور تحلیلی را مد نظر قرار میدهیم: منطق دوتایی، که پاریس منطقی و منظم را در مقابل تهران آشفته و ناکارآمد قرار می‌دهد؛ استنادگرایی، که کلیشه‌های سنتی از جمله تعارف (مفهوم «ارتباطات شخصی»)، اولویت شبکه‌های شخصی بر قانون، و نوستالژی برای یک ایران ایده‌آل را بازنمایی میکند؛ و زنانه شدن شرق، که در آن ایران به عنوان فضایی احساسی و آیینی بازنمایی می‌شود که توسط یک راوی غرب‌زده و بی‌تفاوت مشاهده می‌شود. بدین ترتیب، نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که اثر تجدد جلوه ای از خود-شرق‌شناسی را به تصویر می‌کشد: سبکی از نوشتار که تحت پوشش اصالت، در حقیقت در راستای تثبیت چارچوب‌های بازنمایی شرق‌شناسی حرکت می‌کند، و همزمان ابهامات ادبیات دیاسپورایی پس از 11 سپتامبر را آشکار می‌کند.

Mots clés [Persian]

• خود-شرق شناسی
• نوشرق شناسی
• پاسپورت به سبک ایرانی
• استنادپذیری
• کلیشه