Recherches en langue française

De la traduction automatique à la post-édition humaine : traitement des termes culturels dans le cadre de la Théorie de l’Action Conjointe en Didactique

Articles de presse

Type de document : Original Article

Auteurs

Razieh Sadeghpour 1
Zahra Hadjibabaie 2

1 Maître assistante, département de français, université d’Isfahan, Iran

2 Maître assistante,, département de français, université d’Isfahan, Iran

10.22054/rlf.2026.94412.1246
Résumé
Cette étude examine les limites de la traduction automatique neuronale (NMT) dans le traitement des expressions culturellement marquées, à partir d’un corpus littéraire persan traduit en français (Un palais et plusieurs rois). Face aux échecs de l’IA – littéralisme, contresens, aplatissement des registres et des affects – nous avons mis en place un dispositif de post-édition collective structuré par l’ingénierie coopérative et la Théorie de l’Action Conjointe en Didactique (TACD). Le collectif, composé de deux traductrices-chercheuses, transforme la production brute de la machine, conçue comme un « milieu » résistant, en un espace de co-construction interprétative. L’analyse des transactions révèle trois types de négociation (registre, idiomaticité, culturèmes) par lesquels les connaisseuses pratiques restaurent l’épaisseur culturelle occultée par l’IA. La notion de voir-comme éclaire l’opposition entre le traitement statistique de la machine et la perception culturellement informée du collectif. Cette recherche ouvre des perspectives pour une didactique de la post-édition littéraire fondée sur une hybridation raisonnée entre automatisation et intelligence collective.

Mots clés

Intelligence Artificielle
Jargon culturel
TACD
Post-édition
Voir-comme

Titre d’article Persian

از ترجمه ماشینی تا پس‌ویرایش انسانی: پردازش اصطلاحات فرهنگی در چارچوب نظریه کنش مشترک در آموزش

Auteurs Persian

راضیه صادقپور 1
زهرا حاجی بابائی 2
1 استادیار گروه فرانسه دانشگاه اصفهان ایران
2 استادیار گروه فرانسه دانشگاه اصفهان ایران
Résumé Persian

این پژوهش به بررسی محدودیت‌های ترجمه ماشینی عصبی (NMT) در پردازش اصطلاحات فرهنگ‌محور می‌پردازد و بر پایه پیکره‌ای از متون ادبی فارسی برگرفته از کتاب یک قصر و چند پادشاه و ترجمه‌های فرانسوی آن، سامان یافته است. در مواجهه با ناکارآمدی‌های هوش مصنوعی – از جمله تحت‌اللفظی‌گرایی، برداشت نادرست، و یکسان‌سازی سطح‌های زبانی و عاطفی – ما دستگاهی برای پس‌ویرایش جمعی طراحی کرده‌ایم که بر پایۀ مهندسی مشارکتی و نظریۀ کنش مشترک در آموزش (TACD) استوار است. این گروه متشکل از دو مترجم-پژوهشگر، خروجی خام ماشین را که به‌مثابۀ «محیط»ی مقاوم در نظر گرفته می‌شود، به فضایی برای هم‌سازی تفسیری تبدیل می‌کند. تحلیل کنش‌های تعاملی نشان می‌دهد که سه نوع مذاکره (سطح زبانی، اصطلاحی، و فرهنگ‌واژگان) وجود دارد که از طریق آن‌ها، کنشگران آگاه به‌عمل، ژرفای فرهنگیِ پنهان‌مانده از هوش مصنوعی را بازمی‌یابند. مفهوم «دیدن به‌عنوان» تقابل میان پردازش آماری ماشین و ادراک فرهنگ‌محور گروه را روشن می‌سازد. این پژوهش افق‌هایی را برای آموزش پس‌ویرایش ادبی مبتنی بر تلفیق خردورزانۀ خودکارسازی و هوش جمعی می‌گشاید.

Mots clés Persian

هوش مصنوعی
اصطلاحات فرهنگی
نظریۀ کنش مشترک در آموزش
پس‌ویرایش
دیدن به‌عنوان
Recherches en langue française

Articles de presse, Manuscrit accepté
Disponible en ligne (sur le site) dès 14 November 2026

Accueil

Soumission de l’article

Réviseurs

Contactez