Présence du mythe Prométhéen au XIXe siècle : Frankenstein ou Prométhée moderne de Shelley, Prométhée mal enchaîné par Gide

Chavoshian, Sharareh

doi:10.22054/rlf.2023.74667.1170

Présence du mythe Prométhéen au XIXe siècle : Frankenstein ou Prométhée moderne de Shelley, Prométhée mal enchaîné par Gide

Type de document : Original Article

Auteur

Sharareh Chavoshian

گروه فرانسه، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

https://doi.org/10.22054/rlf.2023.74667.1170

Résumé

Frankenstein ou Prométhée moderne écrit par Mary Shelley au début du XIXe siècle est un roman de science-fiction de style gothique. Dans ce roman, la création et l'apparition d'une créature innocente qui n’a joué aucun rôle dans sa création, dont les actions sont sataniques mais comprises en même temps par l’indulgence du lecteur, constituent le cœur du roman. L’intervention de Prométhée dans le titre du roman fait penser à diverses versions du mythe grec de la création, y compris celle de Prométhée le Titan, créateur de l’homme et celle de Zeus créateur de l’homme, à qui Prométhée désobéit pour aider cette créature dépourvue de tout moyen de survivre. Cependant, le nom de Prométhée n’apparait que dans le titre et nulle part autre. D’autre part, vers la fin du même siècle, André Gide produit une œuvre compliquée, au titre transgressif du Prométhée mal enchaîné, contenant plusieurs personnages empruntés au mythe eschyléen et aux écrits romantiques de Goethe et de Shelley ; si bien que cet écrit donne lieu à différentes interprétations opposées ou identiques au mythe, celles du héros sacrifié et celles du héros révolté et libéré. La question que l’on s’est posée concerne cette apparition en plein milieu du romantisme anglais du début de XIXe siècle, puis vers la fin du même siècle, quand les écrivains influencés par le romantisme font le pont vers le symbolisme : quelle en est la raison ? Nos appuis méthodologiques seront la recherche documentaire en bibliothèque et l’analyse du discours.

Mots clés

Frankenstein

Gide

Monstre

Promé؛ thé؛ e

Shelley

Titre d’article Persian

حضور اسطوره پرومتئوس در قرن نوزدهم: فرانکشتاین یا پرومتئوس مدرن، رمان مری شلی، پرومتئوس سخت زنجیر شده، اثر آندره ژید

Auteur Persian

شراره چاوشیان

Professeure Assistante, D&eacute;partement de Fran&ccedil;ais, Universit&eacute; Alzahra, T&eacute;h&eacute;ran, Iran

Résumé Persian

فرانکشتاین یا پرومتئوس مدرن نوشته مری شلی در اوایل قرن نوزدهم، یک رمان علمی تخیلی به سبک گوتیک است. در این رمان، ظهور موجودی معصوم که هیچ نقشی در خلق خود نداشته و با اینکه اعمالش شیطانی می‌شود، با اغماض خواننده قابل درک است، محور رمان را تشکیل می‌دهد. حضور پرومتئوس در عنوان رمان، روایت‌های مختلفی از اسطوره آفرینش یونانی را به ذهن متبادر می کند، از جمله نسخه پرومتئوس تیتان، خالق انسان، و زئوس، خالق انسان، که پرومته برای کمک به این موجود عاری از هرگونه وسیله ای برای بقا، از این خدا اطاعت نکرد. با این حال، نام پرومتئوس فقط در عنوان آن دیده می شود و هیچ جای دیگر.از سوی دیگر، در اواخر همان قرن، آندره ژید اثری پیچیده با عنوان جنجالی پرومتئوس سخت زنجیر شده، آفرید که شامل چندین شخصیت وام گرفته شده از اسطوره اشیل و نوشته های عاشقانه گوته و شلی بود. تا آنجا که این نوشته تعابیر متفاوتی را به وجود می آورد که مخالف یا موافق با اسطوره، قهرمان قربانی و قهرمان سرکش و رهایی یافته است. سؤالی که از خود پرسیدیم مربوط به این ظهور در میانه رمانتیسم انگلیسی در آغاز قرن نوزدهم است، سپس در اواخر همان قرن، زمانی که نویسندگان متاثر از رمانتیسم پلی به سمبولیسم می‌زنند: دلیل آن چیست؟ در این تحقیق سعی خواهیم کرد با تکیه بر روش مطالعه‌ی کتابخانه‌ای و تحلیل گفتمان به این سوال پاسخ دهیم.

Mots clés Persian

پرومتئوس

ژید

شلی

فرانکشتاین

هیولا

Titre d’article English

Presence of the Promethean myth in the 19th c: Frankenstein or modern Prometheus by Shelley, Prometheus Illbound by Gide

Résumé English

Frankenstein or Modern Prometheus written by Mary Shelley in the early 19th century is a gothic-style science fiction novel. In this novel, the creation and the appearance of an innocent creature who played no part in its creation, whose actions are satanic but at the same time understood by the reader's indulgence, constitute the heart of the novel. Prometheus's intervention in the novel's title brings to mind various versions of the Greek creation myth, including that of Prometheus the Titan, creator of man, and that of Zeus, creator of man, whom Prometheus disobeyed to help this creature devoid of any means of survival. However, Prometheus' name only appears in the title and nowhere else. On the other hand, towards the end of the same century, André Gide produced a complicated work, with the transgressive title of Prometheus Illbound, containing several characters borrowed from the Aeschylean myth and the romantic writings of Goethe and Shelley; so much so that this writing gives rise to different interpretations opposed or identical to the myth, those of the sacrificed hero and those of the rebellious and liberated hero. The question we asked ourselves concerns this appearance in the middle of English Romanticism at the beginning of the 19th century, then towards the end of the same century, when writers influenced by Romanticism made the bridge to Symbolism: what is the reason? Our methodological support will be documentary research in the library and discourse analysis.

Mots clés English