Recréation de l'inconscient du texte en traduction : le cas de Nadja d'André Breton.

Sherkatmoghadam, Sedigheh; Sassani, Farnaz; Mazhari, Mina; Nezami, Maryam

doi:10.22054/rlf.2025.83263.1199

Recréation de l'inconscient du texte en traduction : le cas de Nadja d'André Breton.

Type de document : Original Article

Auteurs

Sedigheh Sherkatmoghadam ¹

Farnaz Sassani ²

Mina Mazhari ²

Maryam Nezami ³

¹ Maître de conferences, Département de français, Université Allameh Tabataba'i, Téhéran, Iran

² Professeure assistante, Département de français, Université Allameh Tabataba'i, Téhéran, Iran

³ Master-traductologie

10.22054/rlf.2025.83263.1199

Résumé

Nadja d'André Breton est une œuvre par excellence du genre surréaliste, caractérisée par des phrases qui, dans leur structure sous-jacente, révèlent l'inconscient, l'illusion et l'imagination de l'écrivain. La présente étude, fondée sur les théories de Jean Bellemin-Noël concernant «l'inconscient du texte», vise à examiner la traduction persane de Nadja faite par Kaveh Mirabbasi. Cette étude cherche à déterminer si le traducteur a effectivement recréé les éléments psychologiques dans la langue cible, qui se manifestent par l'écriture automatique, les rêves, les libres associations et l'utilisation d'éléments contrastés à la manière des surréalistes. Pour découvrir l'inconscient de l'écrivain, nous avons ensuite analysé le texte source en se concentrant sur ces éléments ainsi que sur la structure des phrases, la répétition thématique, les métaphores, les techniques, les choix de mots et les marqueurs textuels. Une étude contrastive avec le texte cible a permis de déterminer dans quelle mesure le traducteur a recréé ces aspects. Les résultats indiquent que Mirabbasi a largement réussi à recréer l’inconscient du texte grâce à la traduction littérale.

Mots clés

Traduction

littérature surréaliste

Nadja

Jean Bellemin-Noël

éléments psychologiques

Titre d’article Persian

بازآفرینی ناخودآگاهِ متن در ترجمه: موردپژوهی نادیا اثر آندره برتون.

Auteurs Persian

صدیقه شرکت مقدم ¹

فرناز ساسانی ²

مینا مظهری ²

مریم نظامی ³

¹ دانشیار گروه فرانسه دانشگاه علامه طباطبایی تهران ایران

² استادیار گروه مترجمی زبان فرانسه دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی دانشگاه علامه طباطبائی

³ کارشناس ارشد-ترجمه شناسی-دانشگاه علامه طباطبائی

Résumé Persian

کتاب نادیا اثر آندره برتون به عنوان یک ژانر فراواقع‌گرایانه، آکنده از جملاتی است که در زیرساختِ خود، ناخودآگاه، وهم و تخیّل نویسنده را به تصویر کشیده‌است. در این پژوهش برآنیم تا برمبنای آراء ژان بلمن-نوئل از منظر تحلیل و کشف ناخودآگاه متن، به بررسی ترجمۀ کاوه میرعباسی بپردازیم تا دریابیم آیا مترجم به درستی عناصر روانشناسانه را که در نوشتارِ خودکار، رویا، تداعی آزاد و استفاده از عناصر متضاد به شیوۀ سورئالیست‌ها نمود یافته است را در زبان مقصد بازآفرینی کرده است. بدین منظور ابتدا متن زبان مبداء با در نظر گرفتن عناصر یادشده و همچنین ساختار جمله‌ها، تکرار مضامین، استعاره‌ها، شگردها و نوع انتخاب واژه‌ها و سایر نشانه‌های متن در زبان مبداء تحلیل می‌شود تا ناخودآگاه نویسنده از آن بیرون کشیده شود و سپس با مقایسه ترجمۀ آن در زبان مقصد مشخص شود که مترجم تا چه اندازه در بازسازی آن درست عمل کرده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد میرعباسی با توسّل به ترجمۀ تحت الفظی تا حد زیادی در بازآفرینی ناخودآگاه متن موفق عمل کرده است.

Mots clés Persian

ترجمه

ادبیات فراواقعی

نادیا

ژان بلمن-نوئل

عناصر روانشناسی

Titre d’article English

Unconscious Recreation of the Text in Translation: A Case Study of André Breton’s Nadja

Résumé English

André Breton’s Nadja is a quintessential work of the surrealist genre, characterized by sentences that, in their underlying structure, reveal the unconscious, illusion, and imagination of the writer. The present study, grounded in Jean Bellemin-Noël’s theories about the unconscious of the text, aimed to examine Kaveh Mirabbasi’s Persian translation of Nadja. The analysis sought to determine whether the translator had effectively recreated the psychological elements in the target language, which manifest in automatic writing, dreams, free association, and the surrealist use of contrasting elements. To uncover the writer’s unconscious, the study went on to analyze the source text by focusing on these elements as well as the sentence structure, thematic repetition, metaphors, techniques, word choices, and other textual markers. Then, the comparison with the target text helped determine to what extent the translator had accurately reconstructed these aspects. The results indicate that Mirabbasi has largely succeeded in recreating the unconscious of the text through literal translation.

Mots clés English