خود-شرق‌شناسی و نو-شرق شناسی در پاسپورت به سبک ایرانی اثر نهال تجدد: میان اصالت و بازتولید تروپ‌های شرق‌شناسانه

Rezvantalab, Zeinab; Nasrabadi, Saeed

doi:10.22054/rlf.2026.90096.1226

خود-شرق‌شناسی و نو-شرق شناسی در پاسپورت به سبک ایرانی اثر نهال تجدد: میان اصالت و بازتولید تروپ‌های شرق‌شناسانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

Zeinab Rezvantalab ¹

Saeed Nasrabadi ²

¹ Assistant Professor, French Department, University of Tehran

² PhD student in French language and Literature, University of Tehran, Tehran, Iran.

10.22054/rlf.2026.90096.1226

چکیده

این مقاله رمان پاسپورت به سبک ایرانی (۲۰۰۹) نوشته‌ی نهال تجدد را از منظر شرق‌شناسی (ادوارد سعید)، نو-شرق‌شناسی و خود-شرق‌شناسی (ملانی مک‌آلیستر) تحلیل می‌کند. در این تحقیق، تنش بین دیدگاه «درونی» نویسنده، به عنوان فردی که در ایران متولد شده، و دیدگاه «بیرونی» او، که به واسطه ی تجربه غربی‌اش شکل گرفته، را برجسته می‌کند. این مطالعه نشان می‌دهد که چگونه اثر تجدد، در حالی که خود را به عنوان صدایی اصیل معرفی می‌کند، کلیشه‌های کلاسیک شرق‌شناسی را بازتولید و تأیید می‌کند. بدین منظور سه محور تحلیلی را مد نظر قرار میدهیم: منطق دوتایی، که پاریس منطقی و منظم را در مقابل تهران آشفته و ناکارآمد قرار می‌دهد؛ استنادگرایی، که کلیشه‌های سنتی از جمله تعارف (مفهوم «ارتباطات شخصی»)، اولویت شبکه‌های شخصی بر قانون، و نوستالژی برای یک ایران ایده‌آل را بازنمایی میکند؛ و زنانه شدن شرق، که در آن ایران به عنوان فضایی احساسی و آیینی بازنمایی می‌شود که توسط یک راوی غرب‌زده و بی‌تفاوت مشاهده می‌شود. بدین ترتیب، نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که اثر تجدد جلوه ای از خود-شرق‌شناسی را به تصویر می‌کشد: سبکی از نوشتار که تحت پوشش اصالت، در حقیقت در راستای تثبیت چارچوب‌های بازنمایی شرق‌شناسی حرکت می‌کند، و همزمان ابهامات ادبیات دیاسپورایی پس از 11 سپتامبر را آشکار می‌کند.

کلیدواژه‌ها

خود-شرق شناسی

نوشرق شناسی

پاسپورت به سبک ایرانی

استنادپذیری

کلیشه

عنوان مقاله English

Self-Orientalism and Neo-Orientalism in Nahal Tajadod’s Passeport à l’iranienne: Between Authenticity and the Reproduction of Orientalist Tropes

چکیده English

This article examines Passeport à l’iranienne (2009) by Nahal Tajadod through the lenses of Orientalism, neo-Orientalism, and self-Orientalism. Drawing on Edward Said’s foundational theory and subsequent critical extensions, the study highlights the tension between the author’s “insider” perspective as an Iranian-born writer and her “outsider” gaze shaped by Western experience. The novel illustrates three pillars of Orientalist logic identified by Melani McAlister: binarity (Paris as orderly vs. Tehran as chaotic), citationality (repetition of tropes such as ta’arof or reliance on personal networks), and the feminization of the Orient (Iran depicted as emotional and ritualized, contrasted with a rationalized Westernized narrator). The analysis demonstrates that, while claiming authenticity, the narrative reproduces Orientalist stereotypes, revealing the ambiguities of post-9/11 diasporic literature.

کلیدواژه‌ها English