دریافت مقاله پژوهشی در زبان پژوهی فرانسه
دوره و شماره: دوره 6، شماره 12، اسفند 1404 
مقاله پژوهشی

تخیل فضا در آثار ژرژ پرک : از فضای جغرافیایی تا فضای برساخته و خیالی

صفحه 48-29

https://doi.org/10.22054/rlf.2026.90399.1231

Mohammad Rahim Ahmadi

چکیده تخیل فضا در آثار ژرژ پرک : از فضای جغرافیایی تا فضای برساخته و خیالی

تخیل فضا در آثار پرک چند گانه است : این مفهوم مجموعه ای از عناصر فضایی واقعی و خیالی از فضاهای جغرافیایی و شهری گرفته تا مکانهای آشنا و ناکجاها را نیز در بر می گیرد. حتی می توان از وجود نوعی کارتوگرافی یا نقشه نگاری فضاهای پرکی سخن گفت : فضای شهر و آمایش ان، فضای زندگی فردی(آپارتمان، خانه، اتاق، اتاق مطالعه)، فضای حافظه و یاد، فضای متن و فضای بازی در متن و غیره. در این باره می توان به خانم کارمند آژانس املاکی اشاره کرد که در رمان دانشنامه ای ''زندگی طرز مصرف، نقشه به دست و در فضای میانجی پله ها، در حال نشان دادن مجتمع مسکونی به یک مستاجر است. تخیل فضا در نزد پرک الهام گرفته از رویدادها و مشاهدات و البته فراتر از آن است چرا که مفهوم فضا مفهومی ساخته و پرداخته و خیالی نیز هست. ویژگی هر کدام از آثار پرک حضور فضایای ویژه است البته به استثنای داستان جستاروار "گونه های مختلف فضا'' که در آن انکشاف و طبقه بندی مکانها به شکلی ژرفتر بیان شده اند: فضای جغرافیایی و سرزمینی(فضای شهر و فضای جهان) بخشی جداناپذیر از پارادایم فضای پرک است. در این مقاله ما به بررسی فضای پرکی در همه ابعاد خواهیم پرداخت و همچنین به نقش انکارناپذیر نگاه که به ما کمک می کند بفهمیم چگونه ژرژ پرک فضا را تصور کرده و فضای مختلف را متشکل می کند.

مقاله پژوهشی

فاعل و انتخاب آن در زبان فرانسه

صفحه 78-49

https://doi.org/10.22054/rlf.2026.90596.1234

محسن آسیب پور

چکیده هدف از این مقاله تغییر دیدگاه در مطالعاتی است که به نوعی این مفهوم را بررسی می کنند. در اینجا، ما به فاعل از دو نقطه نظر مسأله مندبودن و فایده مندبودن آن برای مبحث آموزش زبان فرانسه به عنوان یک زبان خارجی می‌پردازیم: مسأله مند، چرا که فاعل در عین حال که دریچه ای برای ورود به جمله و شکل گیری آن است - امری که به نظر ما بر اهمیت این عنصر خاص در میان دیگر اجزای جمله صحه می گذارد - همواره و به صورت پیش فرض در اختیار گوینده (در اینجا، زبان‌آموز) قرار ندارد، موضوعی که موجب می شود او در همان ابتدای تلاش خود برای تولید زبان احساس ناتوانی کند؛ فایده مند، چرا که در صورت تشخیص و دسترسی به آن، به مرکزی تبدیل می شود که اجزای جمله حول آن چیده شده و جمله محقق می شود. در نوشته حاضر، نخست از ورای مثال هایی که اغلب آنها به منظور اثبات یک مسأله مشخص طرح شده اند تلاش خواهیم کرد تا یک تصویر کلی از ظرافت های درونی این عنصر ارائه دهیم. در ادامه، با تعریف چند استراتژی درصد هستیم تا راهکارهایی برای پیداکردن فاعل و استفاده از آن در جمله ای که قصد ساختنش را داریم پیشنهاد دهیم. ما این استراتژی ها را «فاعل متصل»، «فاعل هم‌غرض» و «فاعل تلفیقی» می نامیم.

مقاله پژوهشی

طبیعت به مثابه فضایی برای مقاومت و هویت: مطالعه تطبیقی ​​بیابان و سفر به رودریگ، نوشته‌ی ژان ماری گوستاو لو کلزیو

صفحه 118-79

https://doi.org/10.22054/rlf.2026.88992.1223

ناعمه بریمانی، آناهیتا سادات قائم مقامی، آنت آبکه

چکیده این مقاله به بررسی مضمون طبیعت به عنوان فضایی برای مقاومت، خاطره و جستجوی هویت در بیابان و سفر به رودریگ اثر لو کلزیو می‌پردازد. از طریق یک تحلیل تطبیقی، بررسی می‌کنیم که چگونه این دو اثر، یکی رمان و دیگری شرح حال، تأملی مشترک در مورد تبعید و مناظر بیابانی را در هم می‌آمیزند.این تأمل به چه شیوه‌هایی در سراسر این آثار بیان شده است؟ در *کویر*، لالا مظهر مقاومت شاعرانه در برابر حذف فرهنگی است، در حالی که *سفر به رودریگز* جستجویی تبارشناختی را پی می‌گیرد که در آن جزیره به فضایی برای مراقبه و آشتی با گذشته تبدیل می‌شود. لو کلزیو از طریق این کتاب، هویت خود را جستجو می‌کند و تلاش می‌کند مناطقی را که پدربزرگش در آن زندگی می‌کرد، پیدا کند، به این امید که دوباره با طبیعت آنجا ارتباط برقرار کند. اهمیت این جستجو در این واقعیت نهفته است که لو کلزیو با ترکیب تغزل و تعهد، موفق می‌شود نشان دهد که طبیعت، از طریق نوشتاری که بین ریشه‌کنی و ریشه‌دار بودن در نوسان است، و با زیر سوال بردن رابطه ما با سرزمین‌های واقعی و خیالی، خود را به عنوان یک زبان، همزمان یک پناهگاه معنوی و مکانی برای تنش بین سنت و مدرنیته، آشکار می‌کند.

مقاله پژوهشی

از زندگی روزمره تا اسطوره شخصی: مطالعه‌ی دوراندی سه داستان از پیرزاد

صفحه 119-144

https://doi.org/10.22054/rlf.2026.90158.1227

شراره چاوشیان

چکیده هدف این تحقیق، به‌کارگیری رویکردی روانکاوانه، مبتنی بر نظریه‌های ژیلبر دوران، فیلسوف فرانسوی، بر منتخبی از نوشته‌های زویا پیرزاد، رمان‌نویس، نویسنده‌ی داستان کوتاه و مترجم ایرانی است. دوران به خاطر نظریه‌هایش در مورد خیال و اسطوره‌شناسی، همان گونه که در کتابش ساختارهای انسان‌شناختی خیال توضیح داده شده است، شناخته می‌شود. این نظریه‌پرداز برای عموم مردم چندان شناخته‌شده نیست، برخلاف جامعه علمی که او را به عنوان چهره‌ای برجسته در حوزه انسان‌شناسی و دنیای نمادها می‌شناسد. از سوی دیگر، پیرزاد به خاطر تمرکزش بر زندگی روزمره، با محوریت خانواده، و به‌ویژه بر زنان و مادری، مورد توجه قرار گرفته است. ایماژهای المان‌های نام‌برده، زمینه را برای تفسیری دوراندی با محوریت رژیم‌های روزانه و شبانه فراهم می‌آورند. مطالعه‌ی ما حول سه اثر این نویسنده خواهد بود: رمان‌های چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم و عادت می‌کنیم، و همچنین یکی از داستان‌های کوتاه او، «طعم تلخ خرمالو»، از مجموعه‌ی داستان کوتاه با همین عنوان. با مقایسه ایماژهای موجود در سه روایت و با تکیه بر روش‌شناسی ژیلبر دوران، تلاش خواهیم کرد تا ااسطوره‌ی شخصی نویسنده را آشکار کنیم.

مقاله پژوهشی

گفتار و خاموشی‌: پویایی‌های ترجمه ناپذیری و دلالت‌های ضمنی در ترجمهٔ فرانسوی به فارسی

صفحه 164-145

https://doi.org/10.22054/rlf.2026.89952.1225

صدف محسنی

چکیده چکیده :

در تعامل میان زبان‌های فرانسوی و فارسی، فرایند ترجمه همواره با دو محدودیت مهم و اساسی روبه‌رو است: نخست، «موارد غیرقابلِ ترجمه»، یعنی واژه‌ها، اصطلاحات یا مفاهیمی که به‌نظر می‌رسد تنها در یک زبان یا فرهنگ معنا پیدا می‌کنند و معادل مستقیمی در زبان دیگر ندارند؛ و دوم، «مفاهیم ضمنی»، یعنی آنچه زبان به‌صورت غیرمستقیم یا تلویحی القا می‌کند بی‌آنکه به‌صراحت بیان شود. این پدیده‌ها که در مرز میان زبان‌شناسی، معناشناسی و مطالعات فرهنگی قرار دارند، حالت سیّال دارند و میان دیدگاهی که همه چیز را غیرقابل ترجمه می‌داند و دیدگاهی که برای هر چیزی معادل قابل قبول می‌یابد، نوسان دارند. غیرقابلِ ترجمه‌بودن می‌تواند شامل واژه‌های فاقد معادل مستقیم، اصطلاحات و مفاهیم فرهنگی ویژه، و لایه‌های پنهان معنا باشد. در ترجمه میان زبان‌های فرانسوی و فارسی، که ساختارهای دستوری، شیوه‌های بیان و قراردادهای کاربردی متفاوت دارند، مترجم باید میان صریح‌سازی، وفاداری به نیت متن اصلی و انتقال طبیعی معنا تعادل برقرار کند و متن مبدأ را به گونه‌ای بازسازی و بازتفسیر نماید.



کلیدواژه‌ها: ترجمه، ترجمه ناپذیری، ترجمه ضمنی، فرانسوی، فارسی، فرهنگ، زبان‌شناسی

مقاله پژوهشی

تأثیر بازی‌های آموزشی بر آموزش زبان‌های خارجی به سالمندان

صفحه 188-165

https://doi.org/10.22054/rlf.2026.90318.1229

مینا ملائی، لیلا شوبیری

چکیده این پژوهش با هدف ارزیابی اثربخشی یک رویکرد آموزشی-بازی محور و مشارکتی در آموزش زبان فرانسه به عنوان زبان خارجی به زبان‌آموزان سالمند انجام شده است. یک طرح آزمایشی طی ده جلسه متوالی بر روی گروهی متشکل از یازده سالمند اجرا شد تا تأثیر بازی‌های آموزشی، کار مشارکتی و میانجی‌گری تعاملی بر انگیزه، مشارکت و پیشرفت دستاوردهای زبانی مشاهده شود.

هدف اصلی، تجزیه و تحلیل چگونگی تأثیر ادغام بازی‌ها بر افزایش انگیزه، بهبود حافظه و تعامل اجتماعی زبان‌آموزان سالمند، ضمن ترویج توسعه فردی آن‌ها است. از یک روش‌شناسی ترکیبی استفاده شد که شامل مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته برای تحلیل کیفی تجربه و پرسشنامه‌های ساختاریافته برای ارزیابی کمی عملکرد و رضایت آن‌ها بود.

نتایج به‌دست‌آمده، گواهی بر تأثیر معنادار و عمیقاً مثبت این طرح بازی محور هستند. این رویکرد آموزش سالمندی که بر اساس بازی شکل گرفته بود، اعتماد به نفس شرکت‌کنندگان را تقویت کرده، عملکردهای شناختی آن‌ها را تحریک نموده و منجر به بهبود چشمگیر در مهارت‌های زبانی آن‌ها شده است. اکثریت قریب به اتفاق سالمندان مصاحبه‌شده، رضایت عالی و قصد قوی برای ادامه یادگیری خود را ابراز کردند.

در پایان، این مطالعه به طور تجربی، اثربخشی بازی‌آموزی را برای آموزش زبان خارجی به سالمندان تأیید می‌کند و ثابت می‌کند که یادگیری زبان ابزاری ضروری برای حمایت از بهزیستی، شمول اجتماعی و سالمندی فعال و موفق است.

مقاله پژوهشی

زن به عنوان نمادی اخلاقی: از سعدی تا لاروشفکو

صفحه 218-189

https://doi.org/10.22054/rlf.2026.90463.1232

سپیده نواب زاده شفیعی، بهزاد هاشمی

چکیده با آنکه سعدی و لاروشفکو به لحاظ تاریخی قرنها از یکدیگر فاصله دارند و از بسترهای فرهنگی کاملاً متفاوتی برآمده‌اند، هر دو جایگاهی ویژه برای سیمای زن در اندیشۀ اخلاقی خود منظور داشته‌اند. همین نکته پرسشی بنیادین را پیش‌می‌نهد: اینکه چگونه یک صورت‌بندی نمادینِ واحد می‌تواند مبنای برداشت‌هایی چنین واگرا از اخلاق، سرشت انسان و رسالت ادبیات گردد. مقصود این پژوهش، تطبیق بازنمایی زن در آثار سعدی و لاروشفکو و تبیین بنیان‌های اخلاقی، فرهنگی و ادبی‌ است که افق اندیشۀ هر یک از این دو نویسنده را شکل می‌دهد. روش تحقیق بر رهیافتی تطبیقی استواراست که تحلیل هرمنوتیکی متون را در پرتوی بسترهای فرهنگی، دینی و فلسفی دو مؤلّف دنبال می‌کند. در آثار سعدی، زن به ‌منزلۀ پیام‌آور حکمت ظاهرمی‌شود: زمانی نماد فضیلت و گاهی در مقام تنبیه و هشدار اخلاقی‌؛ و بدین‌گونه آیینۀ نگاهی خوش‌بینانه و هنجاری به طبیعت آدمی است که با آموزه‌های اخلاق اسلامی—قائم بر فضیلت، اعتدال و هماهنگی اجتماعی—همسویی دارد. امّا در نگاه لاروشفکو، زن به ابزاری برای داوری اخلاق زمانه بدل می‌شود: او پیش از هر چیز ابزاری است برای پرده‌گشایی از سازوکارهای پنهان خودپرستی، خودبینی و توهّمات جمعی که ساختار جامعۀ اشرافی را شکل می‌دهد. بدین‌ترتیب، این نوع نگاه تطبیقی دو کارکرد متقابل از سیمای زن را به تصویر می‌کشد: سعدی که گونه‌ای انسان‌گرایی اخلاقی و تربیتی را رواج می‌دهد و لاروشفکو شک‌گرایی‌ تیزبینانه و تحلیل گر را. ولی با وجود این تفاوت‌ها، دو نویسندۀ اخلاق‌گرا، زن را شاخصی مهم برای دریافتن ارزش‌ها و تنش‌های دوران خود تلقّی می‌کنند.

مقاله پژوهشی

خود-شرق‌شناسی و نو-شرق شناسی در پاسپورت به سبک ایرانی اثر نهال تجدد: میان اصالت و بازتولید تروپ‌های شرق‌شناسانه

صفحه 240-219

https://doi.org/10.22054/rlf.2026.90096.1226

Zeinab Rezvantalab، Saeed Nasrabadi

چکیده این مقاله رمان پاسپورت به سبک ایرانی (۲۰۰۹) نوشته‌ی نهال تجدد را از منظر شرق‌شناسی (ادوارد سعید)، نو-شرق‌شناسی و خود-شرق‌شناسی (ملانی مک‌آلیستر) تحلیل می‌کند. در این تحقیق، تنش بین دیدگاه «درونی» نویسنده، به عنوان فردی که در ایران متولد شده، و دیدگاه «بیرونی» او، که به واسطه ی تجربه غربی‌اش شکل گرفته، را برجسته می‌کند. این مطالعه نشان می‌دهد که چگونه اثر تجدد، در حالی که خود را به عنوان صدایی اصیل معرفی می‌کند، کلیشه‌های کلاسیک شرق‌شناسی را بازتولید و تأیید می‌کند. بدین منظور سه محور تحلیلی را مد نظر قرار میدهیم: منطق دوتایی، که پاریس منطقی و منظم را در مقابل تهران آشفته و ناکارآمد قرار می‌دهد؛ استنادگرایی، که کلیشه‌های سنتی از جمله تعارف (مفهوم «ارتباطات شخصی»)، اولویت شبکه‌های شخصی بر قانون، و نوستالژی برای یک ایران ایده‌آل را بازنمایی میکند؛ و زنانه شدن شرق، که در آن ایران به عنوان فضایی احساسی و آیینی بازنمایی می‌شود که توسط یک راوی غرب‌زده و بی‌تفاوت مشاهده می‌شود. بدین ترتیب، نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که اثر تجدد جلوه ای از خود-شرق‌شناسی را به تصویر می‌کشد: سبکی از نوشتار که تحت پوشش اصالت، در حقیقت در راستای تثبیت چارچوب‌های بازنمایی شرق‌شناسی حرکت می‌کند، و همزمان ابهامات ادبیات دیاسپورایی پس از 11 سپتامبر را آشکار می‌کند.

مقاله پژوهشی

روابط زناشویی میان هنجارهای مردسالارانه و چارچوب اخلاقی-مذهبی: خوانشی تطبیقی بر آثار ژان دیولافوا و سردار مریم بختیاری

صفحه 265-241

https://doi.org/10.22054/rlf.2026.90521.1233

Maryam Sharif

چکیده تاریخ‌نگاری زنان ایرانی در دوره قاجار تا مدتها بر منابع غربی استوار بوده است. اما امروزه به لطف منابع درون‌زا (بومی) می‌تواند نوسازی شود، امری که بازخوانی انتقادی روایت‌های اروپایی را ضروری می‌سازد. مقایسه این دو منبع، امکان درک بهتر محدودیت‌ها و نیات مسافران زن و مرد اروپایی را فراهم می‌کند. این پژوهش قصد دارد بازنمایی ژان دیولافوا از نهاد ازدواج در میان عشایر و شهرنشینان را در مواجهه و مقایسه با خاطرات سردار مریم بختیاری ارزیابی کند. با تکیه بر این فرضیه که این مسافر نه می‌توانست و نه می‌خواست از پیش‌داوری‌های شرق‌شناسانه خود (به تعبیری که ادوارد سعید از این واژه ارائه می‌دهد) دست بکشد، این تحلیل نشان می‌دهد که او برتری قوانین مردسالارانه بر هنجارهای اخلاقی یا مذهبی را نادیده گرفته است. مطالعه تطبیقی حاضر بر آن بوده است تا نشان دهد که چگونه خاطرات، به عنوان منبعی تاریخی و بومی و نیز آرشیوی از امر خصوصی، امکان ارزیابی انتقادی منابع برون‌زا و واسازیِ گفتمان شرق‌شناسانه مسافران اروپایی را فراهم می‌آورند.

مقاله پژوهشی

جستجوی معنای پنهان در "ظهور" اثر گی دو موپاسان

https://doi.org/10.22054/rlf.2026.89409.1224

زهرا آبانگاه

چکیده با در نظر گرفتن فانتستیک به عنوان حضور ماوراءالطبیعه در روایتی واقع‌گرایانه، و با به چالش کشیدن واقعیت از طریق رویاها و امور ماوراءالطبیعه، گی دو موپاسان, به عنوان یکی از برجسته‌ترین نویسندگان ادبیات فانتستیک شناخته می‌شود. داستان‌های او در واقعیت روزمره اتفاق می‌افتند، اما ترس از ماوراءالطبیعه یکی از مضامینی است که در آثارش به آن پرداخته شده است. در «ظهور»، یکی از داستان‌های کوتاه او، او با اضطراب ناشی از توهم روبرو می‌شود. در این مجال، ما در «ظهور» به دنبال نشانه‌های فانتستیک خواهیم بود تا معنا را پیدا کنیم. بنابراین، پاسخ به این سؤالات مهم است: چه معنایی در پشت ساختار داستان پنهان است؟ چگونه می‌توانیم معنای نهفته در این داستان کوتاه را درک کنیم؟ این تحقیق با استفاده از نشانه‌شناسی انجام می‌شود. رویکردی که به ما امکان می‌دهد در تضاد بین طبیعت و ماوراءالطبیعه معنا را بیابیم. در نهایت، متوجه خواهیم شد که ترس از یک ظهور مبهم در همه جای داستان محسوس است.