گفتار و خاموشی‌: پویایی‌های ترجمه ناپذیری و دلالت‌های ضمنی در ترجمهٔ فرانسوی به فارسی

محسنی, صدف

doi:10.22054/rlf.2026.89952.1225

گفتار و خاموشی‌: پویایی‌های ترجمه ناپذیری و دلالت‌های ضمنی در ترجمهٔ فرانسوی به فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

صدف محسنی

عضو هئیت علمی دانشگاه علامه طباطبائی

10.22054/rlf.2026.89952.1225

چکیده

چکیده :

در تعامل میان زبان‌های فرانسوی و فارسی، فرایند ترجمه همواره با دو محدودیت مهم و اساسی روبه‌رو است: نخست، «موارد غیرقابلِ ترجمه»، یعنی واژه‌ها، اصطلاحات یا مفاهیمی که به‌نظر می‌رسد تنها در یک زبان یا فرهنگ معنا پیدا می‌کنند و معادل مستقیمی در زبان دیگر ندارند؛ و دوم، «مفاهیم ضمنی»، یعنی آنچه زبان به‌صورت غیرمستقیم یا تلویحی القا می‌کند بی‌آنکه به‌صراحت بیان شود. این پدیده‌ها که در مرز میان زبان‌شناسی، معناشناسی و مطالعات فرهنگی قرار دارند، حالت سیّال دارند و میان دیدگاهی که همه چیز را غیرقابل ترجمه می‌داند و دیدگاهی که برای هر چیزی معادل قابل قبول می‌یابد، نوسان دارند. غیرقابلِ ترجمه‌بودن می‌تواند شامل واژه‌های فاقد معادل مستقیم، اصطلاحات و مفاهیم فرهنگی ویژه، و لایه‌های پنهان معنا باشد. در ترجمه میان زبان‌های فرانسوی و فارسی، که ساختارهای دستوری، شیوه‌های بیان و قراردادهای کاربردی متفاوت دارند، مترجم باید میان صریح‌سازی، وفاداری به نیت متن اصلی و انتقال طبیعی معنا تعادل برقرار کند و متن مبدأ را به گونه‌ای بازسازی و بازتفسیر نماید.

کلیدواژه‌ها: ترجمه، ترجمه ناپذیری، ترجمه ضمنی، فرانسوی، فارسی، فرهنگ، زبان‌شناسی

کلیدواژه‌ها

ترجمه

ترجمه ناپذیری

مفاهیم ضمنی

فرانسوی

زبان‌شناسی

عنوان مقاله English

Between Languages and Silences: Dynamics of the Untranslatable and the Implicit in French-Persian Translation

چکیده English

This article examines the dynamics of the untranslatable and the implicit in translation between French and Persian. Drawing on lexical, cultural, and pragmatic examples, it analyzes the limits of equivalence, strategies of explicitation, and the role of untranslated elements as vectors of linguistic otherness. By engaging with the work of several scholars, the article shows that translation operates within a paradoxical space where the resistances of meaning become a driving force for interpretive creativity.

کلیدواژه‌ها English