زبان پژوهی فرانسه
دریافت مقاله پژوهشی در زبان پژوهی فرانسه

خطبه رستم و سهراب در ترجمه های انگلیسی و فرانسوی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

الهه ستوده پور 1
کریستین لمبز 2
اگنس لنپوو هوتز 3
روح اله حسینی 4

1 دانشجوی دکترا ادبیات تطبیقی دانشگاه نانت فرانسه- فارغ التحصیل دکترا ادبیات فارسی دانشگاه یزد ایران

2 استاد ادبیات تطبیقی دانشگاه نانت فرانسه

3 دانشیار مطالعات ایران شناسی دانشگاه استراسبورگ فرانسه

4 دانشیار ادبیات فرانسه دانشگاه تهران

10.22054/rlf.2026.92351.1242
چکیده
چهرهٔ فردوسی به‌مثابه اندیشمند در شاهنامه صورتی ثابت و از پیش‌تعریف‌شده ندارد، بلکه در سیر تاریخی متن و در پی مداخلات کاتبان، شارحان، ویراستاران و خوانندگان، به‌تدریج و در لایه‌های گوناگون شکل گرفته است. این مقاله نشان می‌دهد که ترجمه نیز در امتداد همین فرایند تفسیری عمل می‌کند و در بازخوانی شاهنامه، فردوسی را به‌عنوان صدایی اندیشنده، اخلاقی و پرسشگر بازمی‌نمایاند. تمرکز اصلی پژوهش بر خطبهٔ آغازین داستان «رستم و سهراب» است، جایی که شاعر با تعلیق روایت، صدای خود را در قالب ابیاتی گنومیک و تأملی آشکار می‌سازد و به مواجهه‌ای ناآرام با مرگ، سرنوشت، ناپایداری جهان و حدود شناخت انسانی می‌پردازد. این ابیات، که از نظر متنی نیز با ناپایداری و اختلاف نسخه‌ای همراه‌اند، بستری ممتاز برای ظهور صدای فردوسی به‌عنوان متفکری درگیر با تردید و تعلیق داوری فراهم می‌کنند. مقاله نشان می‌دهد که ترجمه‌های ژول مول، پیر لوکک و دیک دیویس در مواجهه با این تزلزل متافیزیکی، غالباً به سوی بازسازی خوانشی اخلاقی یا الهیاتی گرایش می‌یابند و بدین‌سان، صدای پرسشگر فردوسی را یا به صورتی هنجاری‌تر بازصورت‌بندی می‌کنند یا آن را تضعیف می‌سازند. در بخش دوم، تحلیل به ابیات فلسفیِ پس از خطبه گسترش می‌یابد تا پیوستگی این صدا در متن روایت و نقش مداخلهٔ تفسیری مترجم در بازسازی آن در زبان مقصد بررسی شود.

کلیدواژه‌ها

شاهنامه
ابیات حکمی
ترجمه‌پژوهی
صدای شاعرانه
ترجمه ادبی
زبان پژوهی فرانسه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 شهریور 1405

صفحه اصلی

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما