دغدغه‌های بوم‌شناختی یا یادآوری عرفانی؛ خوانشی بوم‌گرایانه ازاشعار سهراب سپهری

Rezvantalab, Zeinab; Dehdarizadeh, Reyhaneh

doi:10.22054/rlf.2026.93891.1244

دغدغه‌های بوم‌شناختی یا یادآوری عرفانی؛ خوانشی بوم‌گرایانه ازاشعار سهراب سپهری

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

Zeinab Rezvantalab ¹

Reyhaneh Dehdarizadeh ²

¹ Assistant Professor, French Department, University of Tehran, Tehran, Iran

² MA in French Language and Literature,, French Department, University of Tehran, Tehran, Iran

10.22054/rlf.2026.93891.1244

چکیده

در آثار سهراب سپهری، شاعر معاصر ایرانی، طبیعت جایگاهی کانونی دارد و سرشار از توصیف‌های ژرف و عرفانی از محیط طبیعی است. این پژوهش تحلیلی-توصیفی می‌کوشد با تکیه بر رویکرد «بوم‌شاعرانه» ضمن واکاویِ پیوند بنیادین میان انسان و طبیعت در منظومهٔ فکری سپهری ، به این پرسش پاسخ دهد که شاعر از چه شیوه‌ها و تصاویر ادبی برای بازنمایی عناصر گوناگون طبیعت بهره می‌برد و چه نقشی برای عناصر طبیعت در ساحت حیات بشری ترسیم می‌کند. وی چه ارتباطی میان انسان و محیط زیست در نظر می گیرد؟ همچنین همسویی این بازنمایی‌ها با دغدغه‌های زیست‌محیطی شاعر بررسی شده است. یافته‌های ما نشان می‌دهد که سپهری، متأثر از اقلیم کویری کاشان، از توصیف‌های صوری ساده فراتر رفته و طبیعت را تا مرتبهٔ هستیِ قدسی و واسطه‌ای برای شهود امر الهی ارتقا داده است. در جهان‌بینی معنویِ او، تمامی عناصر طبیعی در وحدتی کیهانی مشارکت دارند که مؤید آگاهی عمیق بوم‌شناختی شاعر است. سپهری با تکیه بر سادگی و تعمق ، ضرورتِ بازیابیِ پیوندِ گسسته‌ میان انسان و زیست‌بوم را گوشزد کرده و «اخلاق احترام به طبیعت» را ترویج می‌دهد. بدین‌سان، او ما را به تأمل در باب سازگاری از دست رفته میان بشر و زیست بوم خویشتن فرا می‌خواند و بر ضرورت بنیان نهادن همزیستی معنوی تر و بر پایه احترام نسبت به زمین تأکید می‌کند. بنابراین شعر او با دغدغه‌های محیط‌زیستیِ عصر معاصر هم‌صداست و مخاطب را به بیداریِ بوم‌شناختی و رجعت به سرچشمه‌های حیاتی طبیعت دعوت می‌کند.

کلیدواژه‌ها

سهراب سپهری

نقد بوم گرایانه

نقد زیست محیطی

طبیعت

محیط زیست