دریافت مقاله پژوهشی در زبان پژوهی فرانسه
دوره و شماره: دوره 2، شماره 3، تیر 1400، صفحه 5-349 
مقاله پژوهشی

ترجمه، ترجمه‌ی (بازنمایی) چند وجهی و ترجمه‌ی دیداری-شنیداری

صفحه 5-44

https://doi.org/10.22054/rlf.2021.12869

ایو گامبیه

چکیده جهانی‌شدن و بهره‌وری از فناوری‌های نوین سبب تغییر شیوه‌ی برقراری ارتباطات بینافردی و، در پی آن، تغییر نقش و تأثیر ترجمه شده است. در همین راستا، دو تغییر اساسی به‌چشم می‌خورد: نخست تغییرات وابسته به ماهیت چند وجهی اسناد و اطلاعات در گردش و دیگری تغییرِ نگرش فرا-زبانشناختی به ترجمه. در این مقاله، به بررسی چرخش متن بیانی به سوی متن چند-وجهی یا چند-رسانه‌ای می‌پردازیم. در این متون، گفتار و نوشتار بر یکدیگر تأثیر می‌گذارند و و معنا از ارتباط بین نشانه‌ها حاصل می‌شود. مترجمان، که همواره بر مبنای داده‌های زبانی ترجمه می‌کردند، امروز با ترجمه‌ی بینا-نشانه‌ای یا، به عبارتی، با اشکال گوناگون از جنس‌های متفاوت و التقاطی مواجه‌اند. ترجمه‌ی دیداری-شنیداری نمونه بارزی است از ترجمه‌ی بینانشانه‌ای. در این نوع ترجمه، نشانه‌های متفاوت در ساختن معنا اثرگذارند. ازینرو، در مقاله‌ی حاضر، پس از بررسی انواع ترجمه دیداری-شنیداری و با توجه به مشکلات ترجمه‌ی این نوع متون، راهکارهایی برای نوشتن زیرنویس ارائه می‌شود. در پایان، می‌توان گفت که، به‌طور کلی، رسانه‌ها منعکس‌کننده‌ی تغییرات در شرف وقوع هستند.

مقاله پژوهشی

اساطیر در ادبیات فرانسه در قرن ۱۳ و ۱۴

صفحه 45-74

https://doi.org/10.22054/rlf.2021.12870

فدریکو گواریگلیا

چکیده این مقاله تحلیلی است از بقای متن‌های اساطیری در ادبیات فرانسه در قرن سیزدهم و چهاردهم. ازینرو، سه متن برای بازنمایی شیوه‌های گوناگون به‌کارگیری اساطیر در قرون وسطی در فرانسه و ایتالیا بررسی شده‌اند. متن نخست، رمان هکتور و هرکول، مدرن‌سازی  آن دسته از مطالب حماسی را نشان می‌دهد که مطابق با معیارهای رمان و شانسون د ژست صرف می‌شوند. رمان هکتور و هرکول، به اختصار، ارتباط اساطیر و دین مسیح را نشان می دهد که در متن دوم ، هون اوگرن، به‌خوبی شرح آن می‌رود. شانسون د ژست ماجراهای قهرمان مشهوری را بازگو می کند که شارل مارتل او را به جهنم می‌فرستد. سفر زیارتی او یادآور ماجراهای اولیس و قهرمانان عاشقانه‌های درباری است. علاوه بر این، هون اوگرن باور و بینش مسیحیت را با بقای متون اساطیری بسیار مرتبط می‌داند. نمونه آن اپیزود زنان دیابولیک است که شباهت زیادی به دوران سلطنت سیبیل آپنین دارد. آخرین متن، تاریخ باستان تا سزار، روایتی تاریخی است از روایت آفرینش آغاز می‌شود و تاریخ بشر تا دوران روم را بازگو می‌کند. تاریخ باستان تا سزار، پیش از همه با ساختارش متن مقدس را با تاریخ و اساطیر را با تواریخ درمی‌آمیزد. به این ترتیب، قهرمانان جنگ تروا هم می‌توانند، برای پیروزی درجنگ، به خدایان خود متوسل شوند و هم خود را مسیحی بنامند.  این سه نمونه‌ی متن ارائه‌شده نشان می‌دهد که چگونه قرون وسطی اساطیر را حفظ کرده و هر بار سعی در ارائه‌ی آن از منظر مسیحیت دارد.

مقاله پژوهشی

ترجمه شعر عرفانی در قالب «بازآفرینی و تفسیر»: بررسی یک ترجمه فرانسوی از منطق الطیر

صفحه 75-93

https://doi.org/10.22054/rlf.2021.55022.1089

معصومه احمدی، صفورا اژدری

چکیده غنای دنیای تخیل عطار و نگاه عمیقاً عرفانی او به جهان ترجمه‌‌ی اثرش منطق الطیر را دشوار می‌کند. به باور نویسندگان این مقاله، در ژانر ترجمه‌ی عرفانی، انتقال دقیق «تصویرـ معنا» در نسخه‌ی ترجمه‌شده ضروری است، به طوری که اثرگذاری متن ترجمه‌شده بر خواننده‌‌اش مشابه با اثری باشد که متن اصلی بر خواننده‌ی آن دارد و، به بیان دیگر، خواننده‌ی متن فرانسوی دریافتی مشابه با خواننده‌ی متن فارسی داشته باشد. برای این کار لازم است که دنیای خیال شاعر را به‌خوبی بشناسیم تا بتوانیم روح تخیل و جهان‌بینی او را در اثرش به‌طور زنده دریابیم و زندگی کنیم. ما در این مقاله، بر اساس دسته‌بندی انواع ترجمه افیم اتکین که  در کتابش با عنوان هنری در بحران آمده، ترجمه فرانسوی شعر عطار را بررسی کرده‌ایم تا ضرورت «ترجمه-تفسیر» و یا «ترجمه-بازآفرینی» را در حوزه‌ی شعر عرفانی نشان دهیم. به باور نویسندگان این مقاله، نسخه‌ی ترجمه‌ی موزون و منظوم لیلی انور و نیز شیوه ترجمه وی ارزش تأمل و تحلیل دارد.

مقاله پژوهشی

نمایش خشونت نزد طاهر جاعوط

صفحه 95-117

https://doi.org/10.22054/rlf.2021.59800.1114

شراره چاوشیان

چکیده طاهر جاعوط، شاعر، نویسنده و خبرنگار الجزایری، در نوشته‌هایش، از خشونتی که از زمان استعمار تا پسااستعمار در کشورش پابرجامانده، سخن می‌گوید. پرسشی مهم که با توجه به نوشته‌هایش مطرح می‌شود این است که اثری که به‌طور طبیعی چندصدا است، در بزنگاه واقعیت و خیال قرار دارد، حوزه‌ها، زبان‌ها و اصطلاح‌های (کتبی و شفاهی) گوناگون را دربر می‌گیرد، تا چه اندازه از مشکلات خشونت، هویت، بینافرهنگی و زبانی پرده برمی‌دارد و هم‌زمان مخاطب را نیز جذب می کند. برای رسیدن به جمع‌بندی درباره‌ی ترسیم و نمایش خشونت در مجموعه آثار جاعوط، عمدتاً به سه اثر او  داروغه ها، مصادره شده، آخرین تابستان خرد، که در محدوده ی رمان و در رفت و آمد میان واقعیت و خیال هستند پرداخته‌ایم. با تکیه بر تحلیل گفتمان در رمان های مذکور به این نتیجه خواهیم رسید که جاعوط با برقراری پیوند میان محتوا و شکل خشونتی که الجزایر را به لرزه درآورده را نشان می دهد.

مقاله پژوهشی

رنج، جنگ و نشانه‌معناشناسی احساسات

صفحه 119-140

https://doi.org/10.22054/rlf.2021.57494.1110

پویا استادپور، ناهید شاهوردیانی

چکیده رهیافت‌های ‌های اخیر در نشانه‌معناشناسی، تحلیل‌هایی را ارائه می‌دهد که بیشتر بر زمینه و بافت متن مبتنی است تا صرف متن. در همین راستا، نشانه‌معناشناسی پا را فراتر از قلمرو زبان و روانشناسی می‌گذارد و برای تحلیل نشانه‌های روایی، از مبانی معرفت‌شناختی نیز بهره می‌جوید. ما با علم به این مسئله، ابژۀ کنشگری را بررسی می‌کنیم که بر حالات بیان روایی تأثیر می‌گذارد تا آنها را تغییر داده و حوزۀ تفسیر آن را بسط دهیم. در نتیجه، در پی آن هستیم تا از دریچۀ نشانه‌شناسی احساسات، نمود رنج و آسیب را در متون روایی حوزۀ جنگ شرح و ترسیم کنیم. در همین راستا، با نقل چهار متن روایی از رمان‌هایÉcoutez nos défaites  اثر لوران گوده و Check-point اثر ژان کریستف روفن، تلاش می‌کنیم احساسات شخصیت‌هایی را که قربانی حوادث شده‌اند، عمیق‌تر شرح دهیم، و به این منظور، از آثارگریمس، فونتنی و اکو به عنوان چارچوب نظری تحقیق خود استفاده خواهیم کرد.

مقاله پژوهشی

به سوی یک رویکرد عملی-عمومی در کلاس آموزش فرانسه زبان خارجی: مورد گزارش

صفحه 141-167

https://doi.org/10.22054/rlf.2021.55841.1109

نادیا رجدال، عمر عمودن

چکیده این مقاله آموزش/یادگیری زبان فرانسه به غیرفرانسه زبانان به‌مثابه‌ی  مهارت و بخشی از یک منطق اقدامی است. با توجه به فقدان یک روش تدریس مشخص در اتحادیه‌‌ی اروپا برای زبان‌ها (CEFR)، باید تأکید کنیم مهارت برقراری ارتباط کلامی وابسته به تسلط سبک‌های گفتمان است، زیرا ارتباط افراد جامعه از طریق انواع متن صورت می‌گیرد. در این پژوهش، نخست نشان داده‌ایم که چگونه ژانرهای گفتمان می‌توانند به‌عنوان راهنمای عملی در کلاس فرانسه زبان خارجی به‌کار گرفته شوند و سپس درباره‌ی چگونگی انتقال ژانرهای گفتمان به کلاس زبان به‌بحث پرداخته‌ایم. سرانجام ،توصیه‌هایی درباره‌ی آموزش گزارش ارائه شده است.

مقاله پژوهشی

کلام هماییس و اعجاز سبک‌شناسی: مطالعه سبک و ژنتیک

صفحه 169-199

https://doi.org/10.22054/rlf.2021.55369.1095

مولای یوسف سوسو

چکیده در این مقاله، ما روش‌ها و سبک های مصنوعات عاشقانه‌ای را که فلوبر در مادام بوواری، برای حل مشکل ناکافی‌بودن زبان و واقعیت به‌کار گرفته است، مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهیم. روش‌های نوشتاری در گفتار هماییس را بررسی می‌کنیم. این مطالعه با استفاده از روش ژنتیکی سیر تحولات فلوبر را از طریق ویرایش دست‌نوشته‌های مختلف او را نشان می‌دهد. با مطالعه‌ی سبک این نویسنده، سعی می‌کنیم به پیش‌نویس‌هایی بپردازیم که وی چگونه سخن می‌گوید و با چه ابزارهای سبکی آن را ارائه می دهد. هماییس شخصیت بسیار مهمی در رمان است زیرا او نمونه‌ی بیان ناقص است، چیزی که نویسنده را در جستجوی سبک بی‌نقص و در مبارزه با مشکل «دیگ ترک‌خورده» گیج می‌کند. او مردی است که، نه برای برقراری ارتباط، بلکه برای متأثرکردن صحبت می‌کند و، اگرچه تکراری و ناقص است، اما سخن او به‌دنبال بیان همه‌چیز است. از طریق شخصیت هماییس و با استفاده از کلمات وی، داستان‌نویس قصد دارد زبان تعبیه‌شده در حماقت انسان را منهدم کند.

مقاله پژوهشی

انعکاس اسطوره و باطنی‌گرایی در آثار آنتونن آرتو احیای اگزیستانسیال اسطوره گرال

صفحه 201-236

https://doi.org/10.22054/rlf.2021.59220.1113

سارا طباطبایی، آندیا عبایی

چکیده نتونن آرتو از منتقدان سرسخت فرهنگ و تمدن غربی است. او از جامعۀ زمانه خود به‌ستوه آمده و به دنبال یافتن حقیقت در دل اسطوره‌های بنیادین و مکاتب باطنی است. او برای کشف راز معنویتی که از دست رفته می‌انگارد به اسطوره گرال علاقه‌مند می‌شود و جستجویی نمادین را برای ردیابی و تصاحب آن آغاز می‌کند. آرتو امیدوار است کشف این راز نه تنها گره از کلاف سردرگم زندگی‌اش که گویی دیگر راه به جایی نمی‌برد باز کند، بلکه راه رسیدن به تعبیری جدید از هنر را نیز به او نشان دهد. او در مسیر این اکتشاف به وضوح تحت تأثیر آرای رنه گنون، اندیشمند مطرح قرن خود در زمینۀ متافیزیک، سمبولیسم، باطنی‌گرایی و نقد دنیای مدرن است. تجزیه و تحلیل‌های متافیزیکی و کیهانی گنون از سمبل‌های آغازین و اسطوره‌های بنیادین، مسیر مکاشفۀ او را تا حد زیادی پیش رویش ترسیم می‌کند و به ما نیز کمک می‌کند تا در سایه‌ی این مباحث به بررسی ماهیت جستجوی گرال نزد آرتو بپردازیم. اما هدف این جستار فراتر از بررسی این ماهیت، پاسخ به این پرسش اصلی است که این هنرمند دیده‌ور و نویسنده‌ی عصیانگر ادبیات فرانسه چطور به نوبه‌ی خود به سیر تحول و روند پویش یک کهن افسانه‌ی فرهنگ غربی یا همان اسطوره‌ی گرال کمک کرده است.

مقاله پژوهشی

سورفیکسیونِ (فراتخیل) فدرمن: مسئله‏ی تخیل یا حقیقت؟

صفحه 237-260

https://doi.org/10.22054/rlf.2021.55536.1099

الهام توانا، اسفندیار اسفندی

چکیده در سورفیکسیون (فراتخیل)، مفهوم و ژانر ادبی که توسط ریمون فدرمن ابداع‎ شد، آن‏چه در برخورد نخست توجه خواننده را به خود جلب ‏می‏کند جایگاه حقیقت است. به عبارت دیگر، از همان ابتدا ذهن مخاطب درگیر این پرسش می‏شود که اگر نویسنده در این نوع ادبی رخدادهای واقعی زندگی‏اش را تعریف ‏می‏کند، موضوع تخیل در اثرش که ویژگی‏های اتوبیوگرافی را نیز دارد چه ‏می‏شود؟ اگر نگارنده حقیقت زیسته‏اش را بیان ‏می‏کند، به چه دلیل بستری برگرفته از تخیل را برای بازنمایی آن برمی‏گزیند؟ آیا مسأله‌ی حقیقتی دست‏کاری‏ یا بازسازی ‏شده یا حتی فراتر از آن بحث کتمان حقیقت در میان است؟ کتمانی که نویسنده کم‏وبیش به آن اذعان ‏دارد.  به ‏طورکلی، در حوزه‏ی آثار راجع به منِ نویسنده، حقیقت یکی از مشغله‏‌‏‏های ذهنی در خوانش انتقادی است که از قرن‏ها پیش آغازشده و بحث میان ولتر و روسو یکی از مثال‏های شناخته‏شده در این زمینه است. در پژوهش حاضر، قصد داریم فراتخیل و تخیل را از دید فدرمن بررسی کنیم و برای مطالعه‏ی بهتر فراتخیل و مفاهیمی چون واقعیت و تخیل نزد این نویسنده به دو اثرش با عناوین «هیس» و «بازی ورق» با تکیه بر جامعه‏شناسی متن از دیدگاه پی‌یر زیما خواهیم‏پرداخت.

مقاله پژوهشی

شروع و پایان تعاملات در موقعیت های مجادله آمیز: راهکارها و چالش ها در واقعیت و در داستان

صفحه 261-293

https://doi.org/10.22054/rlf.2020.43576.1039

ژیلبر ویلی تیو بابنا

چکیده این مقاله تعاملاتی را که در موقعیت مجادله­آمیز قرار دارند در جایگاه پارازیت (سربار و وابسته) قرار داده، زیرا فاقد ویژگی­های قراردادی و مرسوم هستند، با این همه از عباراتی جهت مقاصد راهبردی استفاده می­کنند. به­طور کلی، مقدمات شروع گفتگو از طریق اعتبارسنجی متقابل در همکاری فعالیت اجتماعی انجام می­گیرد و برای خاتمه تعاملات داستانی روایت می­شود. جملات آغازین و پایانی تعاملات را اگر تنها از بعد ساختاری بررسی کنیم لزوما به شناخت رفتار زبانی طرفین تعامل نمی­انجامد. این مقاله نشان می­دهد که چگونه شرکت‌کنندگان از عباراتی که پیشتر در زبان ساخته­ شده­اند برای اهداف خود بهره می­برند. در پایان این مقاله تعاملات مجادله­آمیز در فیلم را بررسی می کند.

مقاله پژوهشی

پاراتوپی و چالش‌های آفرینش ادبی

صفحه 295-323

https://doi.org/10.22054/rlf.2020.50609.1057

گیلیو مرلن وکنگ انگنینتدم

چکیده پاراتوپی ادبی ما را به سوی جایگاه  اثر ادبی و رابطه‌ی نویسنده آن با ادبیات سوق می دهد. پاراتوپی بخشی از یک فرایند خلاق است. در نتیجه، خالق به‌صورت شخصی ظاهر می شود که جایی ندارد و باید از طریق این عدم امکان انتساب خود به یک مکان واقعی، قلمرو کار خود را بسازد. در این مقاله، ما به چستر هایمس و پیروان آفریقایی او،  به ویژه مونگو بتی، سیمون نجامی و بولیا بانگا خواهیم پرداخت. هایمس یک داستان‌نویس جنایی آمریکایی است. نویسندگان آفریقایی از او پیروی و رمان‌هایی در این ژانر تولید می‌کنند. پاراتوپی دوگانه‌ی مکانی و هویتی محرک واقعی در خلق ادبیات آنها بود. این مقاله نشان میدهد پاراتوپی تعلقی متناقض است که فرآیند آفرینش را امکان‌پذیر می‌کند. ما به این نتیجه می‌رسیم که آن را به‌مثابه‌ی اهرم آفرینش ادبی یا اصل محرک تولیدات ادبی از نظر Maingueneau  باید مطرح کرد.

مقاله پژوهشی

ژاپن: از خیال تا واقعیت در مادام کریسانتم از پیر لوتی

صفحه 325-351

https://doi.org/10.22054/rlf.2021.55670.1104

طاهره زاهدی

چکیده از دیرباز، سفر یک واقعیت فرهنگی است که از طریق آن انسان به یک دانش نسبی درباره‌ی دیگران و خود دست می‌یابد. مسافر به مناظر، آداب و رسوم و معماری بیش از خود بومی‌ها علاقه نشان می‌دهد. ثمره‌ی سفر بین میل به بیان صحت و سقم واقعیت و جذابیت های تخیل که آن را تغییر می دهند در نوسان است زیرا می خواهد بازتابی از جهان باشد. مطالعات تصاویر یا ایماگولوژی، تلفیقی از تاریخ ادبی، سیاسی و روانشناختی مردم است. این مسأله ما را به تحقیق درباره‌ی اثر پیر لوتی به نام مادام کریسانتم واداشت. هدف ما، ابتدا، دورنمای کلی از تصویرشناسی است. سپس، خواهیم دید که چگونه وی به راز و رمز ریشه‌های تاریخی ژاپنی‌ها و جنبه‌های روانشناختی از خلال رنگی  عاشقانه و شرح حال نفوذ می‌کند و در پایان بررسی می‌کنیم که آیا بین تصویری که این مسافر در سر می‌پرورانده و واقعیتی که با آن روبه‌رو شده فاصله‌ای وجود دارد.